Arnold Lubbers
Research focus
Waarin waren de Nederlanders geïnteresseerd tussen 1815 en 1830? De door hen geconsumeerde lectuur kan hier een antwoord op geven. Waren ze wellicht geïnteresseerd in verbetering van de maatschappij? Of in emancipatie van burgers? De eigen omgeving of juist verre landen overzee? De unieke staatkundige context van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, doet de vraag opwerpen of zij belangstelling toonden voor de vereniging van hun land met België en Luxemburg, voor hun nieuwe zuiderburen en voor de maatregelen van Koning Willem I om tot een hechte eenheid met deze landsdelen te komen. Om een antwoord te krijgen op deze vragen wordt gekozen voor een boekhistorisch perspectief, waarbij leesgezelschappen de hoofdzakelijk bestudeerde bron zijn.
Leesgezelschappen zijn het medium bij uitstek om de thematiek waarmee lezers in aanraking kwamen, dankzij hun lectuurconsumptie, te bestuderen. Dit gedeelte van de 'civil society', waarbinnen de publieke opinie werd gecultiveerd, is nog niet eerder op structurele en comparatieve wijze bestudeerd. De notulenboeken en reglementen, nagelaten door de leden van deze verenigingen,behoren tot de schaarse bronnen waarmee leescultuur tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden nader beschouwd kan worden. Nadrukkelijk wordt gekeken naar nationale en vaderlandslievende thematiek, om het geheel te kunnen plaatsen in de context van de vroeg negentiende-eeuwse trend tot cultivering van nationale identiteit en de toenmalige opkomst van cultureel nationalisme in West-Europa.
Bestonden er patronen in boekconsumptieve voorkeuren? Naast die vraag dient de volgende vraag beantwoord te worden: wie komt via welke kanalen in contact met wat voor lectuur? ‘Wie’ zal ten dele beredeneerd worden op basis van secundaire literatuurstudie, maar ook door origineel prosopografisch onderzoek om de uitkomsten hiervan van nuance te voorzien. ‘Welke kanalen’ zijn de leesgezelschappen als medium, waarvan het functioneren uitvoerig beschreven zal worden. Het onderzoek beoogt dan ook een structureel en comparatief verhaal van dit medium voor het voetlicht te brengen. ‘Wat voor lectuur’ zal een analyse van aanschaflijsten en veilinglijsten van leesgezelschappen duidelijk moeten maken.
Waren de leesgezelschappen in Nederland tussen 1815 en 1830 exponenten van de leesgezelschappen die in de achttiende eeuw waren ontstaan vanuit een hang naar sociabiliteit? Voorlopige onderzoeksresultaten tonen aan dat het ontbrak aandebaten discussie bij de negentiende-eeuwsevarianten. Ze lijken dus niet zonder meer in de voetsporen van hun voorgangers te treden. Leesgezelschappen lijken met name te zijn opgericht vanuit micro-economische overwegingen, hoewel voor de buitenwacht de verlichtingsidealen hoog in het vaandel werden gedragen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er relatief meer ter ontspanning werd gelezen, is uit voorlopige resultaten op te maken. Romans en reisbeschrijvingen werden meer geconsumeerd dan in de achttiende eeuw. De lezer lijkt in de leescultuur van 1815 tot 1830 wat dat betreft te verschuiven van de idealen ontsproten aan de Verlichting naar het cultureel nationalisme dat aan de Romantiek gekoppeld kan worden. Mijn proefschrift zal ten slotte een antwoord moeten bieden op de vraag waarvoor leden van leesgezelschappen belangstelling aan de dag legden en welke trends hierin te ontwaren zijn, zoals blijkt uit hun lectuurconsumptie.
Teaching
Kleine Cultuurgeschiedenis van het Boek (2010-present)
Literatuur en Boekbedrijf: Heden en Verleden (2011-present)
Cultuurbeleid: Inleiding (2011-present)
Professional affiliations
I am a member of the Scientific Committee of the Werkgroep Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (VKN) of which I was also a founding member in May 2009, together with Piet Couttenier (University of Antwerp), Guy Janssens (University of Liege), Lisa Kuitert (University of Amsterdam), Joep Leerssen (University of Amsterdam), Gijsbert Rutten (Free University of Brussels/Leiden University), Kris Steyaert (University of Liege), Wim Vandenbussche (Free University of Brussels), Rik Vosters (Free University of Brussel) and Janneke Weijermars (University of Antwerp).
The workgroup strives to stimulate interdisciplinary exchange of knowledge on the Low Countries (Belgium, Luxembourg and the Netherlands) in the years between 1815-1830. A first colloquium has been organised in Brussels on theJanuary 21 2010 by Rik Vosters and Janneke Weijermars. The work group is working on launching various initiatives to further the research and exchange of knowledge on the period of the United Kingdom of the Netherlands.
The second colloquiumtitled Inburgeren?! Over integratie en desintegratie in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden was organised in Amsterdam on May 27 2011 by Lisa Kuitert and Arnold Lubbers.
Werkgroep VKN website
