Faculteit der Geesteswetenschappen
C.M.H.H. Dauven-van Knippenberg
dr. C.M.H.H. (Carla) Dauven-van Knippenberg
Capaciteitsgroep Duitse en Scandinavische talen en culturen Universiteit van Amsterdam


Spuistraat 210
1012 VT Amsterdam
Kamer: 429

Telefoon
0205253837
0205253890

http://home.medewerker.uva.nl/c.m.h.h.dauven-vanknippenberg/
E-mail



Carla Dauven-van Knippenberg

Associate Professor (UHD)

  • Voorzitter Opleidingscommissie
  • Bachelor/Master-coödinator
  • Studiebegeleider
  • Coördinator Internationalisiering

Belangstellingsgebied

Speerpunt van mijn onderzoek is de mediëvistiek. Vooral het genre `middeleeuws toneel‘ biedt steeds weer nieuwe invalshoeken. Ook hecht ik grote waarde aan de bestudering van de `longue durée´ van vormen, motieven en mentaliteiten zoals die in literaire artefacten tot uiting komen. Wat precies maakt de alteriteit ervan uit, en wat het moderne? Grensoverschrijdingen en intertextualiteiten überhaupt dagen mij uit, zij het op het gebied van de taal, de cultuur of de kunsten. Deze belangstelling vindt zijn neerslag in mijn lezingen op wetenschappelijke congressen enin mijn publiciaties.

Op het gebied van de toegepaste taalkunde houd ik mij vooral bezig met de manier waarop de taalverwerving van zeer verwante vreemde talen, zoals Nederlands en Duits, plaatsvindt. Hierbij  treedt tegenwoordig natuurlijk de vraag naar de rol van digitale ondersteuning in dit proces steeds meer naar de voorgrond. Hoe kan die verwerving van een vreemde taal precies worden ondersteund? Welke didactische implicaties heeft dit andere medium? Verandert er de volgorde van leren door? Gaat de communicatieve vaardigheid vooruit of juist achteruit?

Vanzelfsprekend speelt ook de hedendaagse letterkunde voor mij als boekenworm een belangrijke rol: altijd al als leesvoer, soms in mijn onderzoek, de laatste jaren ook in mijn extracurriculaire aanbod, het maandelijkse „LeesCafé Duits“, en tenslotte ook  en niet op de laatste plaats in mijn onderwijs.



LeesCafé Duits

Onderzoek en lopende projecten

  • Hoofdredactie van de reeks 'Bibliothek Mittelniederländischer Literatur' (BIMILI); Middelnederlandse klassiekers in het Duits vertaald [in samenwerking met Bart Besamusca].
  • Mederedactie van de jaarlijksecongreshandelingen van het onderzoekprogramma “Literatuur en Geschiedenis”, Instituut voor Cultuur en Geschiedenis.
  • Nieuwe editie van het 'Maastrichts (ripuarisch) Passiespel', met commentaar en taalkundige annotaties [in samenwerking met Arend Quak].
  • Duitstalig toneel van de middeleeuwen, onderzoekslijn binnen het Instituut voor Cultuur en Geschiedenis en de Onderzoekschool Mediëvistiek.
  • Onderzoeksproject “Präsenzeffekte”, interdisciplinaire onderzoeksgroep UvA, in samenwerking met de onderzoeksgroep “Präsenzeffekte mittelalterlicher Literatur”, Duits Instituut, Universiteit Zürich.
  • Projectleider ‘TalenTransit. Taal en Cultuur in Beweging’. Interuniversitair project ter transformatie van het vreemde-talenonderwijs in het HO, Digitale Universiteit.
  • Lid van internationaal Erasmus-project Medieval German Literature in the European Context.
  • NWO-Onderzoeksproject “Textdimensionen: Medialität – Funktionalität – Performativität”, in samenwerking met de Schweizerischer Nationalfonds, project “Medienwandel – Medienwissen – Medienwechsel”.

Onderwijs


Onderwijs aan toekomstige academici moet volgens mij vooral voorbereiden op zelfstandig problemen herkennen en oplossen. Dat doe je als docent niet door de stof voor te kauwen. Eerder dien Je aanleiding te geven tot het scholen van deze eigenschappen. In mijn colleges moeten de studenten dan ook flink zélf denken en de anderen deelgenoot makenvandit proces: op basis van aangereikte en zelf gezochte literatuur.
De onderwerpenvan mijn colleges sluiten nauw aan bijmijn lopend onderzoek en hebben doorgaans betrekking op  de mediëvistiek, de algemene literatuurwetenschap of de moderne Duitstalige letterkunde en cultuur. Ik houd ervan om problemen aan te snijden die laten zien, hoe van de ene kant stoffen en motieven een lang leven leiden, maar hoe van de andere kant elke tijd toch ook weer heel duidelijk eigen accenten plaatst: Wat maakt een middeleeuwse tekst zo typisch voor zijn tijd, en wat maakt hem zo „modern“ dat hedendaagse auteurs er ook mee aan de slag gaan?
Aspecten van taalverwerving en onderzoeks- en presentatievaardigheden komen met name in de Bachelorcolleges telkens weer aan de orde.

Een keuze uit mijn publicaties

Boeken

Medialität des Heils . Zürich: Chronos Verlag 2010 ((Medienwandel – Medienwechsel – Medienwissen Bd. [XXX]) [met Cornelia Herberichs en Christian Kiening].

Wie is der auteur? Dertien opstellen over schrijverschap, toeschrijvingen, pseudoniemen en anonimiteit. Handelingen van het vierde congres van het onderzoeksprogramma Literatuurgeschiedenis van het Instituut voor Cultuur en Geschiedenis, Universiteit van Amsterdam, 24 en 25 november 2005. Amsterdam 2007 [samen met Jelle Koopmans en Lisa Kuitert].

Karel ende Elegast (Mittelniederländisch-Neuhochdeutsch) und Karl und Ellegast (Mitteldeutsch-Neuhochdeutsch) [met Bernd Bastert en Bart Besamusca]. Münster: agenda Verlag 2005 (Bibliothek mittelniederländischer Literatur I).

Publiceren – Wat is dat? Handelingen van het derde jaarlijkse congres van het onderzoeksprogramma Literatuurgeschiedenis van het Instituut voor Cultuur en Geschiedenis, Universiteit van Amsterdam, 25 en 26 maart 2004.Instituut voor Cultuur en Geschiedenis, Universiteit van Amsterda,, Amsterdam, 2005 [samen met Jelle Koopmans en Lisa Kuitert].

Paratext. The Fuzzy Edges of Literature. Papers Presented at the second Annuel Colloquium of the Research Programme History of Literature, Institute of Cultureand History , University of Amsterdam , 30 – 31 January 2003. Amsterdam 2004 [samen met Daan den Hengst, Jelle Koopmans en Lisa Kuitert].

... Sô wold ich in fröuden singen ... Festgabe für Anthonius H. Touber zum 65. Geburtstag.
Sonderheft der Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik (ABäG) 43/44, 1995 [samen met H. Birkhan].

... Daz ir dest werder sint ... Anthonius H. Touber zum 60. Geburtstag.
Sonderheft der Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik (ABäG) 30 (1990) [samen met A. Quak en E. Vijfvinkel].

Einer von den Soldaten öffnete seine Seite ... Eine Untersuchung der Longinuslegende im deutschsprachigen geistlichen Spiel des Mittelalters. Amsterdam: Rodopi, 1990 (Amsterdamer Publikationen zur Sprache und Literatur 87).

 

Een keuze uit mijn artikelen

also sye geschen sein. Evangelienharmonie und Heil.
In: Medialität des Heils. Carla Dauven-van Knippenberg, Cornelia Herberichs und Christian Kiening (red.). Zürich: Chronos Verlag 2010 ((Medienwandel – Medienwechsel – Medienwissen Bd. XY), p. [XY].

Fransen des Unfassbaren. Providenzsicherung und Kontingenzvermeidung im geistlichen Spiel.
In: Kein Zufall. Konzeptionen von Kontingenz in der mittelalterlichen Literatur. Cornelia Herberichs und Susanne Reichlin (red.). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2009 (Historische Semantik 13), p. [XY].

mit frölicher berg . Über das Miteinander von Komik und Passion Christi.
In: Fastnachtspiele. Weltliches Schauspiel in literarischen und kulturellen Kontexten. Klaus Ridder (red.). Tübingen: Niemeyer Verlag 2009, p. 345-360. [in print]

Hat das Bildungsideal Schwindsucht? Bologna und Germanistik an der Fakultät der Geisteswissenschaften der Universität von Amsterdam.
In: Der Bologna-Prozess und die Veränderung der Hochschullandschaft. Georg Bollenbeck und Waltraud >Wara< Wende (red.). Heidelberg 2007, p. 159 – 169.

Borderline Texts: The case of the Maastricht (Ripuarian) Passion Play.
In: Urban Theatre in the Low Countries, 1400-1625. Elsa Strietman and Peter Happé (red.). Turnhout 2006, p. 37 – 52.

Von Ibn Hazm und Heinrich von Veldeke.
In: Deutsche Kultur und Islam am Mittelmeer. Akten der Tagung Palermo, 13.-15. November 2003. Laura Auteri & Margherita Cottone (red.). Göppingen 2005, p. 77-106.

Von Kenntnislücke zum Expertenspiel. Eine Notiz zu Charlemeine in Jacob van Maerlants Spiegel historiael.
In: Karolus Rex. Studies over de middeleeuwse verhaaltraditie rond Karel de Grote. Bart Besamusca & Jaap Tigelaar (red.). Hilversum 2005, p. 195-204.

Nu hord, wo sich Theophill gaf dem duvele. Das Argumentum zum Teufelspakt.
In: … geleitet, ermuntert, angefeuert ... Goetheanisches ohne Ende. Akten zum Goethe-Symposium Amsterdam, 18. Juni 2004 . Carla Dauven – van Knippenberg (red.). Amsterdam 2004, p. 51 – 62.

Duitstalig toneel van de Middeleeuwen.
In: Spel en spektakel. Middeleeuws toneel in de Lage Landen. Hans van Dijk, Bart Ramakers e.a. (Hrsg.). Amsterdam: Prometheus, 2001, p. 57-75 en 315-323 (NLCM XXIII).

Es ist aber nit frvmmer frawn recht. Über Gender-Forschung und geistliches Schauspiel des Mittelalters.
In: Manlîchiu wîp, wîplîch man. Zur Konstruktion der Kategorien 'Körper' und 'Geschlecht' in der deutschen Literatur des Mittelalters. Hrsg. von Ingrid Bennewitz und Helmut Tervooren Beiheft zur Zeitschrift für deutsche Philologie (ZfdPh) 9 (1999), S. 34-46.

Hoe goed kende Simon Vestdijk zijnHartmann von Aue? 'Dearme Heinrich' intertekstueel gelezen.
In: Spiegel der Letteren. Tijdschrift voor Nederlandse Literatuurgeschiedenis en voor Literatuurwetenschap 39 (1/1997), S. 37-51.

Beobachtungen zum Erwerb einer verwandten Fremdsprache.
In: International Review of Applied Linguistics in LanguageTeaching (IRAL) XXXIV/4 (1996), S.292-300.

Wege der Christenlehre. Über den Zusammenhang zweier Gattungen.
In: Zeitschrift für Deutsche Philologie (ZfdPh) 113/3 (1994) S. 370-384.
Das Vienner Konzil und die Durchbohrung der Seite Christi im deutschen Passionsspiel des Mittelalters.
In: Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur (ZfdA) 120/4 (1991), S. 439-451.

 

Enkele recensies

Manuela Niesner, "Wer mit juden well disputieren". Deutschsprachige Adversus-Judaeos-Literatur des 14. Jahrhunderts. (Münchner Texte und Untersuchungen  zur deutschen Literatur des Mittelalters 128) Niemeyer, Tübingen 2005, p. [XY].
In: Arbitrium 1/2009. [in print]

Ein Spiel vom Leben angesichts des Todes?
Claußnitzer, Maike: Sub specie aeternitatis. Studien zum Verhältnis von historischer Situation und Heilsgeschichte im Redentiner Osterspiel. (Mikrokosmos. Beiträge zur Literaturwissenschaft und Bedeutungsforschung 75) Frankfurt am Main: Peter Lang 2007.
In: http://www.IASLonline.de [http://www.iaslonline.de/index.php?vorgang_id=2864, gepubliceerd op 10 mei 2009].

Edgar Wolfrum: Geschichte als Waffe. Vom Kaiserreich bis zur Wiedervereinigung. Göttingen:Vandenhoeck und Ruprecht, 2001.
In: http://www.duitslandweb.nl/Actueel/Boeken/Geschichte_als_Waffe.html [[mei 2002]



Voor de volledige publicatielijst klik hier