D.A. Duindam - De Hollandsche Schouwburg als lieu de mémoire

Introductie

Op 1 mei 2010 ging het promotieonderzoek "De Hollandsche Schouwburg als lieu de mémoire" van start. Dit is een samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam (UvA) en het Joods Historisch Museum (JHM) en maakt deel uit van de NWO-onderzoekslijn "Dynamiek van de Herinnering." Mijn promotores zijn prof. dr. Frank van Vree en prof. dr. Rob van der Laarse.

Korte geschiedenis

De Hollandsche Schouwburg isgebouwd in 1892 en was lange tijd een populair theater in de Plantagebuurt van Amsterdam. In 1942 werd dit gebouw door de Duitse bezetter uitgekozen om te dienen als centrale deportatieplaats. Tot eind november 1943 moesten de joden van Amsterdam en omgeving zich hier melden. Sommige slachtoffers verbleven slechts enkele uren in dit krappe theater; andere dagen en soms weken voordat ze werden getransporteerd naar concentratiekampen in Nederland en uiteindelijk het oosten van Europa. Nadat Amsterdam officieel judenrein was verklaard, bleef de Hollandsche Schouwburg leegstaan. In 1944 werd het verkocht.

 

Na de oorlog wilde de nieuwe eigenaren het theater opnieuw exploiteren, maar dit bleek al snel een gevoelige kwestie, vooral binnen de joodse gemeenschap. Men richtte een comité op dat geld inzamelde waarmee de Hollandsche Schouwburg werd opkocht om te voorkomen dat dit opnieuw een plek van amusement zou worden. Het zou nog lang duren voordat er een nieuwe bestemming was gevonden. In 1962 opende de burgemeester van Amsterdam hier een van de eerste publieke monumenten in Nederland die specifiek waren gewijd aan de slachtoffers van de jodenvervolging.

 

In 1992 kreeg het JHM het beheer in handen, ontwikkelde educatieve programma’s en voegde een namenwand en een permanente tentoonstelling toe. Op dit moment zijn er plannen voor een ingrijpende renovatie en uitbreiding van de huidige situatie.

 

Onderzoeksproject

Mijn onderzoek richt zich op de naoorlogse ontwikkeling van de Hollandsche Schouwburg, binnen het raamwerk van een theoretische en internationale discussie over de inrichting en monumentalisering van vergelijkbare plaatsen van terreur. Naast deze academische doelstelling zal het een bijdrage leveren aan de huidige renovatie plannen van dit hybride ‘memorial museum’ (Paul Williams, 2007).

 

Tijdens mijn eerste jaar heb ik een pilotstudy geschreven waarin in aandacht besteed aan een aantal belangrijke theoretische concepten, zoals collective memory (Halbwachs), lieu de mémoire (Nora), dynamics of cultural memory (Jan en Aleida Assmann; Erll&Rigney) en performance of the past (Winter, van Vree). (Zie PDF hieronder)

 

Neem gerust contact op als u vragen heeft over mijn onderzoek: d.a.duindam[a]uva.nl.

Hollandsche Schouwburg

Joods Historisch Museum

NWO: Dynamiek van de herinnering

Frank van Vree

Rob van der Laarse

Pilot study (PDF)

Presentaties en publicaties

Conferenties, lezingen en andere presentaties

21-06-12: New University of Lisbon, NECS-conference "Time Networks: Screen Media and Memory"
      - Paper: "Merging the virtual and the physical: spatializing the Digital Jewish Monument at the Hollandsche Schouwburg"  

05-06-12: University of Gothenburg, international conference of Critical Heritage Studies
      - Paper: "Heritage as a cultural and historical process: the production and consumption of the HollandscheSchouwburg in Amsterdam."

27-03-12: Universiteit van Amsterdam: Media & Memory Workshop.
   - Paper: "Virtual & Physical Spaces of Memory: the ‘Digital Monument to the Jewish Community’ in a museum setting."

24-01-12: Vrije Universiteit Amsterdam, Holocaust Memorial Day     
    - Lezing: "Drie op een rij. De jodenvervolging herdacht in Nederland."                
 
24-08-11: University of Helsinki, interdisciplinary conference: "Imagining Spaces/Places"
   - Paper: Urban Memory: Imagining the Past.

09-07-11: University of Copenhagen, XXIV biennial conference of IAMHIST: "Media History and Cultural Memory"
   - Paper: The Hollandsche Schouwburg between Jewishmemory and Dutch society.

01-07-11: The Lisbon Consortium: I Lisbon Summer School for the Study of Culture: "Performaticity"
   - Paper: Performing urban memory.The façade of the Hollandsche Schouwburg: theater, site of terror, site
   of memory. (Zie PDF hieronder)

31-05-11, University of Antwerp: 4th Contact Day Jewish Studies on the Low Countries.
  - Paper: The Hollandsche Schouwburg as a dialogical monument: Performing Jewish identity.

15-04-01: Duitsland Instituut Amsterdam: Graduiertenkolleg mit Aleida Assmann.
   - Paper: The Hollandsche Schouwburg as stage for the performance of memory

29-10-10: Catholic University in Lisbon: first Graduate Conference in Culture Studies: "Panic and Mourning"
  -Paper: The Politics of Commemoration: From Nation-building to Collective Mourning in the Netherlands.

24-07-10: Freie Universität Berlin: Summer School 2010 des Visual History Archive.
   - Presentatie: Literaturwissenschaftliche Perspektiven. Narrative Überlebensstrategien in
   Zeitzeugnissen.

Publicaties

Aanstaande: "Stage, performance, media event: the national commemoration of WWII in the Netherlands."
   Hoofdstuk in de bundel Panic and Mourning. Geaccepteerd, publicatie in 2012.

Aanstaande: "The façade of the Hollandsche Schouwburg as performance and affordance."
   Hoofdstuk in de bundel Performaticity. Geaccepteerd, publicatie in 2012.

"De Dynamiek van de Herinnering: vijf oorlogsmonumenten."
   Artikel in het Auschwitz Bulletin, januari 2012.    
 
"The Huge Pink Condom at the Place de la Concorde"     Artikel in Simulacrum, juni 2008.


PDF: Performing Urban Memory

Simulacrum: Urban Transformation

Achtergrond

Sinds mei 2010 ben ik als promovendus verbondenaan het Instituut van Cultuur en Geschiedenis (ICG) en het landelijke Huizinga Instituut. Binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen werk ik bij de afdelingMediastudies.

Studie

2006 - 2008: Onderzoeksmaster Cultural Analysis (UvA)
   - scriptie "The Urban Subject. Cityscapes and the production of a new subjectivity." (Zie PDF hieronder)

2007 -2008: Uitwisseling met de Freie Universität Berlin aan het JFK-Institut für Nordamerikastudien

2005 - 2006: Master Algemene Literatuur Wetenschappen (UvA)
   - scriptie "Thinking Art.Self-reflectivity in the ars ludens of Duchamp,Warhol and Wim Delvoye."

2001 - 2005: Bachelor Wijsbegeerte (UvA)
   - scriptie "Dynamische macht en mogelijkheden totverzet. Een nieuw machtsbegripna Horkheimer en
   Adorno."

Instituut voor Cultuur en Geschiedenis

Huizinga Instituut

Mediastudies UvA

JFK-Institut für Nordamerikastudien

PDF Scriptie: The Urban Subject