Ernst van den Hemel

Functie omschrijving

- Docent Amsterdam University College

Omschrijving onderzoek

Mijn onderzoek concentreert zich op de structuur van Calvijn’s taal in zijn magnum opus  Institutio Christianae Religionis.

In de Institutio wordt een conceptuele structuur uiteengezet die elke vorm van zekerheid verwerpt, deze structuur wordt verbonden met de menselijke imperfectie: onze notie van het eeuwige is per definitie besmet door de menselijke zondigheid, elke vorming van concepten is gekenmerkt door een gemankeerd en verglijdend begrip. In mijnonderzoek wordt deze conceptuele constructie in verband gebracht met de talige structuur van de Institutio; wat zijn de gevolgen van een fundamentele onzekerheid voor een werk dat alsdoelheeft eengemeenschap te funderen? Hoe kan men op basis van zo’n radicale verwerping van zekerheid een (talige) identiteit formeren? Hoe verhoudt Calvijn’s taalgebruik zich tot het conceptuele apparaat zoals dat in zijn werk uiteengezet wordt? Ik zet mijn interpretatie af tegen twee 'momenten' rond het verschijnen van de Institutio: de invloed van retoriek en humanisme op theologische teksten in de Reformatie in de zestiende eeuw, en de overgang van de teksten van Calvijn naar het calvinisme (waarin Calvijn's taal en werken overgaan in een canon).

Calvijn’s magnum opus Institutio staat bekend als het eerste grote Franstalige theologische werk en heeft bovendien een vormende werking gehad op de ontwikkeling van de moderne literaire Franse taal. In mijn onderzoek ga ik onder meer in op wat de literaire structuur van Calvijn’s taal genoemd kan worden; waaruit bestaat deze ‘literaire’ factor in het werk van Calvijn? In een aantal recente publicaties (Keller 2001; Jones 2002) wordt deze vraag beantwoord door middel van het teruggrijpen op de retorische, dan wel de mystieke traditie. In mijn dissertatie leg ik echter de nadruk op een literatuurwetenschappelijke analyse van de brontekst om zo tot een benadering te komen van Calvijn’s poetica. Dit onderzoek roept onder meer vragen op over de constructie van een tekstuele ‘ander’ in de geschriften van Calvijn, over de rol en aanwezigheid van de auteur Calvijn in zijn teksten, over de interactie tussen retorisch, humanistisch enscholastisch taalgebruik, en over de mogelijkheden en tekortkomingen van descriptief taalgebruik. Daarnaast leidt de behandeling van het funderen van een gemeenschap tot een benadering van het onderscheid tussen fundamentalisme en militantisme.

Hetis deze politieke dimensie, die, eenmaal blootgelegd in het werk van Calvijn, een interessant beginpunt voor discussie vormt. Zowel in mijn onderzoek als in mijn publicaties ga ik vanuit de spanningen tussen fundamentalisme en militantisme, en tussen verzet en berusting, een dialoog aan met andere denkvormen, zowel calvinistisch als niet-calvinistisch.

Publicaties

Boeken:

Als auteur:

Calvinisme en Politiek: Tussen Verzet en Berusting , Uitgeverij Boom, Amsterdam, 2009.

http://www.uitgeverijboom.nl/boeken/religie/calvinisme_en_politiek_9789085066910/

Als redacteur:

(in voorbereiding) Future of the Religious Past: Words: Situating Religion in Language, Fordham University Press, spring 2011 (met Asja Szafraniec).

(in voorbereiding) Badiou en Kunst. Octavo, Amsterdam (met Joost de Bloois).

Artikelen (selectie):

- 'Kapotte Horloges: Mystiek in de bundels Iets en Niets van Mark Insingel' in: De Poeziekrant, April/May 2008, p.26-29.

- ‘Included but not Belonging: Badiou and Rancière on Human Rights’ in: Krisis Journal for ContemporaryPhilosophy, issue 3, 2008.

- ‘Kraken en Christelijke Politiek’ in Witboek Kraken , Uitgeverij de Papier Tijger, 2009.

- (met Matthijs Ponte and Samuel Vriezen) ‘Een Postmodernisme met Tanden: Thomas Vaessens’ derde positie en de ontbrekende criteria voor een terroristisch schrijverschap’ in: website Groene Amsterdammer, mei 2009.

-‘Heeft het Calvijn-jaar nut?’ in : Trouw, 30 mei, 2009.

- ‘’Wij zijn hier': ook illegalen tellen. Een doordenking van de Schipholbrand’, website flexmens.org, september 2009. http://www.flexmens.org/drupal/?q=Wij_zijn_hier_-_Ernst_van_den_Hemel.

Een korte versie van dit artikel verscheen in Trouw, 3 september, 2009: http://www.trouw.nl/opinie/podium/article2852593.ece/Blijf__mens_achter__de_illegalen_zien_.html

‘History and the Vertical Canon: John Calvin’s Institutes and Samuel Beckett.’ In: How the West Was Won Essays on Literary Imagination, the Canon and the Christian Middle Ages. Brill Studies in Intellectual History 188, editors: Willemien Otten, Arjo Vanderjagt & Hent de Vries. April 2010.
 
‘Het Calvinistisch Laboratorium:Calvinisme, Populisme en de Politiek vanhet Nu.’, in Michsjol , zomer 2010.

'Het Belang vanCalvijn voorHedendaagse Debatten - Of: Waarom de Wetenschap Zich in het Politiek Debat Moet Mengen' in: Calvijn op Scherp, congresbundel. Guido de Brès Stichting, 2010. Online versie: http://www.webkey2.nl/tua/images2/bundel_calvijn_op_scherp_a5_digitale_versie.pdf

- 'Hoe Machtig is het Christendom tegen het Populisme? Dialoog met J.L. Heldring. In: U Bevindt Zich Hier: Gesprekken over de Staat van Nederland. Uitgeverij Boom, najaar 2010. http://www.uitgeverijboom.nl/upload/aanbiedingscatalogus_uitgeverij_boom__sun_najaar_2010.pdf.

- (in voorbereiding) 'Things that Matter : the Extra Calvinisticum and Material Presence in Calvin’s theory of the Eucharist.' in: Things: Material Religion and the Topography of Divine Spaces , editors: Dick Houtman, Birgit Meyer. Fordham University Press, 2011.

- (in voorbereiding) 'The literary comfort of eternity? Calvin’s and the calvinists’ limit-words' in: Religion and Pastness, editor: Burcht Pranger. Brill, 2011.

- (in voorbereiding) 'Literary and Literal Truth: Calvin and the verbal controversies of the 16th century' in Words: Situating Religion in Language, eds. Ernst van den Hemel, Asja Szafraniec and Jan Bremmer, Fordham University Press, 2011.

Recensies

Conferentie over materiële religie in het kader van 'The Future of the Religious Past', Tijdschrift voor Theologie,nr. 3, 2007.

Maria Hlavajova, Sven Lütticken en Jill Winder (red.), The Return of Religion and Other Myths: A Critical Reader in Contemporary Art. In: Open,Cahier over Kunst in het Publieke Domein, nr.20, najaar 2010.

'De Fabel van het Medium: Over Jacques Rancière's Fabel van de Cinema en De Toekomst van het Beeld'. In: Krisis, 2011.

Als vertaler (graphic novels)

Net Doen Alsof is Ook Liegen, Dominique Goblet. Uitgeverij Oog en Blik, Amsterdam: 2009.

Waarom Pierre Dood Moest, Alfred & Olivier Ka. Uitgeverij Oog en Blik,Amsterdam: 2010.

China: de Tijd van de Vader, Li Kunwu & P. Ôtié. Uitgeverij de Bezige Bij, Amsterdam: 2011.

'Een Postmodernisme met Tanden'

Congresbundel Calvijn op Scherp

'Wij Zijn Hier'. Over de Schipholbrand

'Flarf als Tijdsgeest'

'Included But Not Belonging' Badiou, Rancière, Human Rights (Krisis, 2009)

Recensie 'Calvinisme en Politiek', Filosofie Magazine

Over 'Calvinisme en Politiek': 'Tegenstelling tusen rede en religie heeft beste tijd gehad' (Trouw, februari 2010)

Over 'Calvinisme en Politiek': 'Balkenende begrijpt weinig van Calvijn' (Trouw, augustus 2009)

Onderwijs

2006/2007:On theEdge: Between Literature and Philosophy (met Joost de Bloois en Tammy Castelein).

2007/2008: On the Edge: Between Literature and Philosophy: Messianism. 

2007/2008: Literature, Criticism, Theory:Alain Badiou: Militancy vs. Fundamentalism (met Joost de Bloois).

2009/2010: Tekstanalyse

                   Moderne Literatuurtheorie (met Stephan Besser)

2010/2011: Tekstanalyse

                   Inleiding in de Cultuuranalyse

                   Sleutelbegrippen (met Murat Aydemir en Jan Hein
                   Hoogstad)      

                   Zeven Meesterwerken (coördinator)

                   Specialisatievak II: Literatuur, theorie en maatschappij

                   Moderne Literatuurtheorie (met Stephan Besser)

                   Classics: Death and Mourning (met Esther Peeren)