Huub van Baar - Roma in Europa
Onderzoek
Profiel
Huub van Baar (1970) is sinds 2003 verbonden aan het interdisciplinair onderzoeksinstituut ASCA (Amsterdam School for Cultural Analysis) aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. In 2011 heeft hij zijn promotieonderzoek afgerond naar de relaties tussen enerzijds verschillende aspecten van Europese integratieprocessen en anderzijds nieuwe of hernieuwde vormen van zowel de emancipatie als de marginalisatie van Roma minderheden in Europa, Centraal-en Oost-Europa in het bijzonder. Hij heeft onder meer gekeken naar hoe Roma organisaties en netwerken die na 1989 in Europa zijn ontstaan, zich verhouden tot de EU uitbreidings- en minderhedenpolitiek die na de val van de Berlijnse Muurvan kracht is geworden.Van Baar studeerde wiskunde (1988-94) en wijsbegeerte(1995-98, cum laude) aan de Universiteit van Amsterdam. Van 1997 tot 2003 heeft hij als journalist voor onder meer verschillende Nederlandse kranten en tijdschriften gewerkt. Voor dagblad Trouw en weekblad De Groene Amsterdammer heeft hij regio-overkoepelende themastukken geschreven over de ontwikkelingen in postcommunistisch Centraal- en Oost-Europa.
Verschillende onderzoeksgebieden en -interesses
Minderhedenbeleid in Europees perspectief. Sinds de omwentelingen in Centraal- en Oost-Europa aan het begin van de jaren negentig, is er op Europees niveau in toenemende mate aandacht voor minderhedenkwesties. In de formulering van de Kopenhagen criteria voor de uitbreiding van de Europese Unie in 1993 en in de verschillende stadia die de EU-uitbreidingspolitiek sindsdien heeft doorlopen, is eenEuropees minderhedenbeleid ontwikkeld, zij het in een weinig coherente vorm. De Roma minderheden vormen in dit kader een specifieke aandachtsgroep, te meer daar Europese instituties en Centraal- en Oost-Europese regeringen in onderlinge interactie in de loop van de jaren negentig expliciet‘Roma-beleid’ hebben proberen te formulerenenontwikkelen. In de context van Europese Roma minderheden gaat de aandacht van wetenschappelijke studies vaak overwegend uit naar onderzoek naar (institutionele) vormen van discriminatie en racisme jegens de Roma en naar nieuwe vormen van hun culturele en politieke (zelf)organisatie en representatie. Er is echter weinig onderzoek verricht naar de wijze waarop de toenemende aandacht voor Roma op Europees niveau zelf actief bijdraagt aan de formatie van Roma identiteiten en aan nieuwe benaderingswijzen van en door deze minderheidsgroep. Het is de inzet van mijn onderzoek een bijdrage te leveren aan het verhelderen en uitdiepen van deze context. Daarmee beschouw ik mijn eigen onderzoek naar Roma minderheden in Midden- en Oost-Europa deels als een kritische voortzetting van de traditie die is ingezet met het baanbrekende werk van Annemarie Cottaar, Leo Lucassen, Wim Willems en David Mayall. Ook in hun werk staat de interactie tussen beleids- en beeldvorming rondom Roma en Sinti enerzijds en groepsconstructies anderzijds centraal. Waar in hun werk echter beleids- en beeldvorming rondom Roma en Sinti nog expliciet werd gekoppeld aan het kader van de nationale staat, stel ik in mijn onderzoek nadrukkelijk de interactie tussen vergelijkbare Europese kaders en Roma identiteitsconcepten en -constructies centraal. Daarnaast gaat mijn bijzondere aandacht in dit verband uit naar de rol die nieuwe Roma netwerken in deze identiteitsformaties spelen.
‘Governmentality’ en ‘minority governance’ in Europa. In mijn onderzoek ben ik geïnteresseerd in de bredere methodologische vraag hoe (en of) bepaalde, vaak politiek gevoelige issues op de Europese agenda kunnen verschijnen. Het gaat me daarbij vooral om de manier waarop minderheden gethematiseerd worden of zichzelf thematiseren, bijvoorbeeld in termen van ‘integratie’, ‘sociale inclusie’ en ‘empowerment’. Wat zijn er de implicaties van omopdeze manier over minderheden tespreken? Inmijnonderzoekbeschouw ik de verschillende manierenwaaropminderheden in Europa gethematiseerdworden als verschillende cultuur-historisch en sociaal-economisch gearticuleerde vormen van ‘European minority governance’. Kijken we bijvoorbeeld naar de recente thematisering van Roma en Sinti groepen in verschillende Europese contexten, dan zien we, afgezien van grote lokale, regionale en nationale verschillen, een geleidelijke verschuiving van hun thematisering in termen van ‘assimilatie’ (vooral in communistische contexten), ‘sociale zekerheid’ (in de West-Europese welvaartsstaten van de jaren 70 en 80) en ‘migratie’ (vooral begin jaren 90) naar die in termen van ‘integratie’, ‘mensen- en minderhedenrechten’ en ‘sociale inclusie’ (vooral in de context van Europese eenwordings- en uitbreidingspolitiek van het laatste decennium). In mijn onderzoek kijk in vanuit het Foucauldiaanse analytische kader van ‘governmentality’ naar hoe we deze verschillende vormen van Europese minority governance, die elkaar niet zozeer historisch opvolgen maar in onderlinge interactie met elkaar actief zijn, kunnen verbinden met de bredere context waarin minderheden zich in Europa profileren vis-à-vis verschillende geïnstitutionaliseerde benaderingen van hen.
Herinneringspraktijken in Europa. Een deelgebied van mijn onderzoek, dat indirect is verbonden met de twee hierboven genoemde contexten, betreft de wijze waarop in Europa, maar ook elders in de westerse wereld, toenemende aandacht bestaat voor herinneringspraktijken, in het bijzonder van groepen die in de twintigste eeuw slachtoffer van genocide zijn geworden. De Holocaust wordt in concepten van Europese identiteit en cultuur vaak opgevat als een centraal of zelfs constitutief element van het naoorlogse Europa. In mijn onderzoek kijk ik naar de manier waarop Roma organisaties (en aan hen gerelateerde instanties en belangengroepen) aan de nazi genocide op de leden van hun groep refereren.Een vraag diein deze analyse een rol speelt,isbijvoorbeeld ofdeze referenties aan de geschiedenisvan deTweede Wereldoorlog eenrol spelen in het onder de aandacht brengen van situaties van naoorlogse mensenrechtenschendingen (zowel onder het communisme als onder postcommunistische omstandigheden). Om een licht op deze en vergelijkbare onderzoeksvragen te werpen, analyseer ik onder meer huidige Roma herinnerings- en herdenkingspraktijken in Europa. Daarbij gaat het mij om de manier waarop deze herinneringscontexten zich verhouden tot het meer algemene thema van minority governance in Europa en hoe of verschillende politieke en culturele Europese infrastructuren ontvankelijk zijn voor de de geschiedenissen en herinneringen van verschillende Roma groepen in Europa.
Links naar meest recente publicaties
2011: Europe's Romaphobia: problematization, securitization, nomadization - Society and Space 29 (2)
2011: The governmentalization of Holocaust remembrance - International Journal of Cultural Policy 17 (1)
2010: Memorial work in progress - City 14 (6)
2010: From 'time-banditry' to the challenge of established historiograhies - CEU Press
2010: Romani identity formation and the globalization of Holocaust discourse - Rodopi Press
2010: Expulsion Fever in Europe. TheCase of the Roma - Nationalities Blog
2009: Contesting Neo-liberal Practices in Central and Eastern Europe - CEU research paper
2008: Scaling the Romani grassroots: Europeanization and transnational networking - Leipzig UP
2008: The way out of amnesia? - Third Text 22 (3)
Publicaties
Wetenschappelijke publicaties en activiteiten
Boeken
(2011) The European Roma: Minority Representation, Memory, and the Limits of Transnational Governmentality. PhD thesis. Amsterdam: University of Amsterdam
(2011) Museutopia: A Photographic Research Project by Ilya Rabinovich. Amsterdam: Alauda Publications (Red. met Ingrid Commandeur) Forthcoming
Artikelen
(2012) ‘Toward a politics of representation beyond hegemonic neoliberalism: The European Romani movement revisited’ Citizenship Studies. Vol 16, no 2, forthcoming
(2012) ‘Socioeconomic mobility and neoliberal governmentality in post-socialist Europe: activation and the dehumanisation of the Roma’ Journal of Ethnic and Migration Studies. Vol 38, forthcoming
(2011) ‘Europe's Romaphobia: problematization, securitization, nomadization’ Environment and Planning D: Society and Space. Vol 29, no 2, 203-212
(2011) ‘Cultural policy and the governmentalization of Holocaust remembrance in Europe: Romani memory between denial and recognition’ International Journal ofCultural Policy. Vol 17, no 1, 1-17
(2011) Reflections on contemporary Romani minority governance in Europe: The double bind . Lecture on the occasion of the adoption of the EU Framework on National Roma Strategies by the EuropeanCommission. The Hague: Netherlands Institute of International Relations Clingendael, 14 June 2011
(2011) ‘A photographic inquiry intothe power of the past’ In: Huub van Baar en Ingrid Commandeur (red.) Museutopia: A Photographic Research Project by Ilya Rabinovich. Amsterdam: Alauda Publications, forthcoming
(2011) ‘Out of place: haunting pasts, withering presents’ In: Huub van Baar en Ingrid Commandeur (red.) Museutopia: A Photographic Research Project by Ilya Rabinovich. Amsterdam: Alauda Publications, forthcoming
(2010) ‘Expulsion Fever in Europe. The Case of the Roma’ Nationalities Blog, blog of the Association for the Study of Nationalities, 26 September
(2010) ‘From "Time Banditry" to the Challenge of Established Historiographies: Romani Contributions to Old and New Images of the Holocaust.’ In: Michael Stewart and Márton Rövid (eds) Multi-Disciplinary Approaches to Romany Studies. Budapest/New York: Central European University Press, 153-171
(2010) ‘Memorial Work in Progress: "Auschwitz" and the Struggle for Romani Holocaust Representation’ City. Vol 14, No 6, 653-657
(2010) ‘Budowanie romskiej tożsamości a globalizacja dyskursu Holokaustu’ Studia Romologica, No 3 (2010), 95-115
(2010) ‘Romani identity formation and the globalization of Holocaust discourse’ In: Anette Hoffmann and Esther Peeren (Eds), Representation Matters: (Re)Articulating Collective Identities in a Postcolonial World. Amsterdam/New York: Rodopi Press, 115-31
(2010) ‘Herinnering in uitvoering: de representatie van de Roma Holocaust in Auschwitz’ Simulacrum: tijdschrift voor kunst en cultuur. Vol 18, no 1, 53-57
(2010) ‘Ultieme Europeanen’ Geschiedenis Magazine. Vol 45, no. 8, 8-13
(2010) Securityand the irregularization of Romani mobility in Europe. Lecture given at the conference Perspectives on European Security Cultures. Amsterdam: University of Amsterdam. 10 November 2010
(2009)Contesting neoliberal practicesinCentral and Eastern Europe: Romani minority governance between activism and activation. Research paper. Budapest: Central European University
(2009) ‘Scaling the Romani grassroots: Europeanization and transnational networking’ In: Johannes Ries and Fabian Jacobs (Eds), Roma-/Zigeunerkulturen in neuen Perspektiven - Romani/Gypsy Cultures in New Perspectives. Second, revised edition. Leipzig: Leipziger Universitätsverlag, 217-241
(2008) ‘Cesta z amnézie? Evropeizace a uznání romské minulosti a přítomnosti’ Biograf: Časopis nejen pro biografickou a reflexivní sociologii. No 45 (2008), 59-78
(2008) ‘The way out of amnesia? Europeanisation and the recognition of the Roma’s past and present’ Third Text: Critical Perspectives on Contemporary Art and Culture. Vol 22, no 3, 373-385 * Winner of the ASCA Article Award 2009 *
(2008) ‘Scaling the Romani grassroots: Europeanization and transnational networking’ In: Johannes Ries and Fabian Jacobs (Eds), Roma-/Zigeunerkulturen in neuen Perspektiven - Romani/Gypsy Cultures in New Perspectives. Leipzig: Leipziger Universitätsverlag, 217-241
(2007) Review of Angus Bancroft (2005), Roma and Gypsy-Travellers in Europe: Modernity, Space,Place and Exclusion (Aldershot: Ashgate) International Journal of Urban and Regional Research. Vol 31, no 4, 886-887
(2007) ‘European governmentalities towards the Roma in Central and Eastern Europe’ Paper. Transnational Governmentality in South East Europe: Translating Neo-Liberalism on the Sovereign Frontier. Rabac, Croatia, 1-3 June2007
(2005) The role of the globalization of Holocaust discourse in Romany identity formation. Third lecture in the series The Roma Holocaust in Europe. Organized by the Milan Simecka Foundation, Slovakia. Council of Europe. 12 October 2005
(2005) ‘Romany counter-governmentality throughtransnational networking’ Web publication at South East European Studies at Oxford (SEESOX), St Antony's College, University of Oxford, Oxford, UK
(2003) ‘De Europese Roma’. Review of Zoltan Barany (2002) The East European Gypsies – Regime Change, Marginality and Ethnopolitics (Cambridge, Cambridge University Press); Marcia Rooker (2002) The International Supervision of Protection of Romany People in Europe (Nijmegen: Nijmegen University Press); Ina Zoon (2001) On the Margins – Roma and Public Services in Romania, Bulgaria and Macedonia (New York: Open Society Insitute); Ina Zoon (2001) On the Margins – Roma and Public Services in Slovakia (New York: Open Society Insitute). Internationale Spectator: Journal of the Dutch Institute for Foreign Affairs Clingendael. Vol 57, No 1, 49-52
Journalistieke publicaties (selectie)
(2010) "Vergelijking van Romabeleid met WO II is steekhoudend." de Volkskrant, 20 September.
(2010) "Gebruik van stereotypen maakt Roma 'ongewoon'." NRC Handelsblad, 16 September.
(2010) (with Ruus Dijksterhuis) "EU moet Roma beter beschermen" (naar aanleiding van de uitzetting van Roma uitFrankrijk en andere EU lidstaten) de Volkskrant. 11 September
(2009) "De Roma, Nederland en de EU." Eutopia : Podium voor politiek, cultuur en kunst. 20 November
(2009) "Dertig jaar in het verdomhoekje: omstreden brief Van der Laan leidraad voordebat overaanpak Roma.” (interview met Huub van Baar) Trouw: 8 October
(2009) "Van der Laan discrimineert." De Volkskrant. 7 October 2009
(2009) "Den Haag is ook zelf debet aan positie Roma." Trouw. 1 September 2009
(2009) "Roma in Europa." NRCHandelsblad. 14 August 2009
(2009) "Roma." Algemeen Dagblad. 14 February 2009
(2008) '"Blauwe haren zwarte ogen": Roma in Europa.'De Groene Amsterdammer. Vol. 132 (22), 30 May 2008
(2008)'Geweld tegen Roma.' De Groene Amsterdammer. Vol 132 (22), 30 May 2008
(2005) ‘De armste Europeanen: de Roma.’Trouw.19 September 2005
(2005) ‘”Kan ik het kamp op de juiste manier beschrijven?”– (Her)denken naAuschwitz.’ Filosofie Magazine. Vol. 14 (1), February 2005
(2005) ‘Voorop hetnachtkastje van Bush en Chirac.’ Review of TimothyGarton Ash, Free World: Why a Crisis of the West reveals the Opportunity of our Time (London: Allen Lane, 2004). Filosofie Magazine . Vol. 14 (1), February 2005
(2005) ‘De hulp is in nood.’ Overdeprecaire situatie van hulporganisatiesalsArtsen zonder Grenzen in conflictgebieden zoals Tsjetsjenië, Afghanistan en Irak. De Groene Amsterdammer. Vol.129(1), 7 January 2005
(2004) ‘En toen …ging Settela naarhet Zigeunerkamp.’ Historische rubriek over de liquidatie van het nazi "zigeunerkamp" in Auschwitz-Birkenau op 2augustus 1944.Trouw. 2 August 2004
(2004) ‘"De angsten van toen bestaan nog steeds." Roma and Sinti herdenken Auschwitz.’ De Groene Amsterdammer.Vol. 128(31), 31 July2004
(2004) ‘Funstadaande Tsjechische grens.’ Over het einde aan de lucratieve handel aan de Oostenrijks-Tsjechische grens. Trouw. 27 February 2004
(2003) ‘God dobbelt wel degelijk.’ Essay over toeval en relativiteitstheorie. Filosofie Magazine.Vol. 12 (6), July-August 2003
(2003)‘Het milieuprobleem isonmodern.’ Review of Maarten CoolenandKoovander Wal, Heteigen gewicht van de dingen – Milieufilosofische opstellen(2002). FilosofieMagazine. Vol. 12 (3), April 2003
(2003) ‘En toen stond Stalin nog op een voetstuk.’ Historische rubriek ter gelegenheid vanStalins vijftigste sterfdag overStalinistische architectuur in het voormalige Oostblok. Trouw. 3 March 2003
(2003) ‘De globalisering van Soros.’FilosofieMagazine. Vol. 12. (2), March 2003
(2003) ‘Eenkilometer breed en een centimeter diep.’Interview met Jan de Lange, directeur van het Freudenthal Insituut voor wiskundeonderwijs. Trouw.20 February2003
(2003) ‘”DeRoma zullen nooit veranderen” – In de marge vanEuropa.’ Over de situatievan Roma in Centraal en OostEuropa. De Groene Amsterdammer. Vol. 127 (5), 1 February 2003
(2002) ‘Václav Havel: Presidenttegen wil en dank.’ Bij Havels afscheid als president van Tsjechië. Filosofie Magazine. Vol. 11 (10), December 2002-January 2003
(2002) ‘Illegalenbestrijding VVD en LPF schiet door.’Polemiektegendewijzewaarop VVD en LPF illegalencriminaliseren. De Volkskrant. 8 November 2002
(2002) ‘Tussen voorgerecht en wodka’ Interview met Adam Michnik, directeur van Polens grootste dagblad(Gazeta Wyborcza) en voormaligdissident. Over Europa, de katholieke kerk en Polen. Trouw. 8 October 2002
(2002) ‘Recht op Heimat.’ Over Duitse minderheden in Tsjechië enPolen en Edmund Stoiberspolitisering vande "Vertriebenen" in de Duitse verkiezingen. DeGroene Amsterdammer. Vol. 126 (37), 14 September 2002
(2002)‘Niemand kan 300 jaar leven.’Essayover het eeuwige leven in Janáceksopera "De zaak Makropulos". Filosofie Magazine. Vol. 11 (6), July-August 2002
(2002) ‘Hilbert’s Hotel.’ Essay over het filosofische en wiskundige concept vanoneindigheid. FilosofieMagazine. Vol.11(6), July-August 2002
(2002)‘Brusselals hettweedeMoskou.’Over euroscepticisme en nationalisme in Hongarije, Tsjechië, Slowakijeen Polen. Trouw . 21 June 2002
(2002) ‘Wreed, zinloos en lucratief’ Interview met Ethan Nadelman,directeur van de Drug Policy Alliance in New York.Overde illusies van de Amerikaanse "War on Drugs". Trouw.1 May 2002
(2002)‘Een soap om een kerncentrale.’ Over de Oostenrijks-Tsjechische conflicten om de centrale in Temelín en de Sudeten-Duitsers. Trouw.8 February 2002
(2002) ‘Sire, geef hem zijn narrenvrijheid.’ Essay over de Nederlandsewiskundige en filosoof Bertus Brouwer.FilosofieMagazine. Vol. 11 (1), February 2002
(2001) ‘De tragiek van Freges eenheidsstreven.’ FilosofieMagazine. Vol. 10 (8), October2001
(2001) ‘Nul: de geschiedenis van eenomstreden getal.’ Filosofie Magazine. Vol.10 (6), July-August 2001
(2001) ‘Politisering risico’s heeft keerzijde.’ NRC-Handelsblad. 16 January 2001
(2000) ‘Dezwarteweduwe: de buikspreekpop van het kwaad.’ Over de onzinnigheiddeweduwevanRost van Tonningenteinterviewen in het VARA-televisieprogramma Het zwarte schaap. Trouw.18 July 2000
(2000) ‘De multicultuur opstelten.’ (With Yolande Jansen) Polemiek tegen de opvattingen van DolphKohnstamm dat onderwijsachterstand en etniciteit gerelateerd zijn. DeGroeneAmsterdammer. Vol. 124 (15), 12 April 2000
(1999) ‘“Na Praag komt Azië” – Tsjechië tienjaar na de Fluwelen Revolutie.’ Trouw. 31December 1999
(1999) ‘Verhouding tussen doel en middelen zoek inKosovo.’ De Volkskrant. 5May 1999
(1998) ‘Russells Introduction toMathematical Philosophy.’ Trouw . 27 July 1998
(1997) ‘De vakantie-ervaring is te onmiddellijk.’Essay over vrije tijd en toerisme. NRC-Handelsblad. 6 September 1997
Onderwijs
Collegejaar 2011-2012
MA Course History Identity Agency. Department of Philosophy, Universiteit van Amsterdam
Gastcollege in the BA Course Human rights, States and Identities in Transition: Legal Issues in Central and Eastern Europe (by Vincent de Graaf), Europese Studies, Universiteit van Amsterdam
Workshops in de zomeruniversiteitscursus Roma in Europe. Summer University Course, Central European University CEU Budapest (8-12 juli 2012)
Collegejaar 2009-2010
Eerste semester:
On the Trajectory from Archaeology to Genealogy to Governmentality: A Tutorial on the work of Michel Foucault. For M.A./M.res students, Amsterdam School for Cultural Analysis, University of Amsterdam (in English)
Collegejaar 2008-2009
Tweede semester:
Workshop on the Impact of Paradigms of Global and European Governance on Romani Minority Governance in Central and Eastern Europe. Summer University Course Multi-Disciplinary and Cross-National Approaches to Romany Studies – a Model for Europe, Central European University (CEU), Budapest. Zomer 2009
Collegejaar 2007-2008
Tweede semester:
Gastcollege in het B.A. college 'Ethnicity and Nationalism in Europe' (by Thijl Sunier, Department of Anthropology, Univerisityof Amsterdam) (in English)
Collegejaar 2006-2007
Tweede semester:
Gastcollege in het B.A. college 'Ethnicity in Europe' (by Thijl Sunier, Department of Anthropology, Univerisity of Amsterdam) (inEnglish)
Collegejaar2005-2006
Eerste semester:
B.A.werkcollege wetenschapsfilosofie voor literatuurwetenschappers
M.A.college Classics - Literature and Philosophy (also Research Master Literary Studies) (with Joost de Bloois) (in English)
Tweede semester:
Gastcollege in het B.A.college 'Ethnicity in Europe' (by Thijl Sunier, Department of Anthropology, Univerisity of Amsterdam) (in English)
Collegejaar 2004-2005
Eerste semester:
M.A. collegeKlassiekers - Literatuur en filosofie (met Joost de Bloois)