Dr. Rob van der Zalm
Specialisaties
Rob van der Zalm is als universitair docent verbonden aan de Leerstoelgroep Theaterwetenschap van de UvA. Daarnaast is hij - als specialist op het gebied van de Nederlandse theatergeschiedenis - werkzaam bij Theater Instituut Nederland (TIN). Hij promoveerde in 1999 op een onderzoek naar de ensceneringsgeschiedenis van Ibsen in Nederland en voerde in 2011 – samen met Suze van der Poll – de redactie over een Nederlandse bloemlezing uit de brieven van Ibsen. Daarnaast publiceerde hij onder andere monografieën over de theatermakers Shireen Strooker en Hans Croiset. In 2003 stelde hij de grote overzichtstentoonstelling Speelruimte samen, dat een beeld gaf van 1000 jaar Nederlandse theatergeschiedenis. Verder was hij medesamensteller van onder andere de tentoonstellingen Theater na Tomaat (2009) en Wie is de nar? Spelen met de macht (2012).
Brieven van Ibsen
In februari 2011 verscheen bij de Arbeiderspers een bundel met brieven van de Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906). Het betekende de afronding van een project waaraan ik jarenlang gewerkt had, samen met mijn UvA-collega Suze van der Poll en twee andere scandinavisten (Jeanne Dullaert en Sjoukje Marsman). De bundel is opgenomen in de reeks Privé-domein onder de titel De zomer beschrijf je het best op een winterdag.
Tentoonstelling over de dans- en toneelmaskers van Hildo Krop in Steenwijk (tot april 2012)
Hildo Krop (1884-1970) is vooral bekend als de stadsbeeldhouwer van Amsterdam. Hij decoreerde talloze hoofdstedelijke bruggen en gebouwen. In de jaren twintig van de vorige eeuwraakte Krop echter ook betrokken bij het Nederlandse theater. De destijds gevierde danseres-choreografe Gertrud Leistikow (1885- 1948) en de acteur-regisseur Albert van Dalsum (1889-1971) vroegen hem een aantal theatermaskers te maken. Dat deed Krop; tussen 1922 en 1933 zou hij er ongeveer twintig maken. Krops maskers werden destijds gezien als de mooist denkbare voor het moderne theater. De Ierse dichter W.B. Yeats had er bijvoorbeeld veel bewondering voor en vroeg er vijf in bruikleen. De maskers die op het toneel gedragen werden, waren van papier-maché en dus uiterst kwetsbaar. De meeste zijn dan ook verloren gegaan, op drie na. De gipsen exemplaren, die Krop voor zijn eigen archief vervaardigde, zijn gelukkig wel allemaal bewaard gebleven.Al dit materiaal is tot april 2012 te zien inde tentoonstelling 'Dans- en toneelmaskers van Hildo Krop' in Villa Rams Woerthe in Steenwijk. De tentoonstelling is een co-productie van Theater Instituut Nederland en Instituut Collectie Krop. De maskers zijn aangevuld met onder meer twee gereconstrueerde kostuums en een aantal prachtige foto’s, programmaboekjes en tijdschriften.Bij de tentoonstelling verscheen ook een catalogus die ik schreef i.s.m. Sylvia Alting van Geusau, een van onze studenten.
Verwijzing
Verwijzing
Tentoonstelling in Den Haag: WIE IS DE NAR?
In maart 2012 organiseerde TIN in Den Haag de tentoonstelling 'Wie is de nar? Spelen met de macht'. Het TIN – dat vecht om vanaf 2013 als Theatermuseum door te kunnen gaan – bracht met deze tentoonstelling een zoektocht naar narren van toenen nu, in de politiek en het theater, geïllustreerd met unieke foto's affiches en objecten uit de eigen collectie. De tentoonstelling genereerde heel veel publiciteit. De recensies waren zonder uitzondering zeer positief. Het wachten is nu op het advies van de Raad voor Cultuur dat eind mei wordt verwacht.
Nog steeds verkrijgbaar: Ibsen op de planken
Al tijdens zijn leven werd de Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906) gelauwerd als 'de Shakespeare van de moderne tijd', onder meer omdat hij, door zijn groot psychologisch inzicht, een aantal onvergetelijke personages creëerde. In 1889 betekende een enscenering van Een poppenhuis zijn doorbraak in Nederland. Vanaf dat moment behoort Ibsens werk ook hier tot het klassieke repertoire.
Ibsen op de planken ontrafelt wat er in de loopvan 115 jaar veranderde in de manier waarop stukken als Een poppenhuis, Spoken en Hedda Gablerwerden opgevoerd en wat de consequenties daarvan waren voor de betekenis van deze stukken. Hiermee brengt dit boek ook een eeuw Nederlandse toneelgeschiedenis in kaart.
Ibsen op de planken is o.m. te bestellen bij de auteur.Prijs: 10 euro
Speelruimte
Van februari 2003 tot april 2005 was in Theater Instituut Nederland de tentoonstelling Speelruimte te zien, samengestelddoor Rob van der Zalm (verleden) en Annemieke Keurentjes (heden). Iedere zaal stond voor een andere periode, waar steeds een bepaalde speelruimte en een bepaald soort publiek bij hoort. Op die tentoonstelling was een heel scala aan affiches, kostuums, tekeningen, maquettes, foto'sen schilderijen uit de bijzondere collecties van het TheaterInstituut te zien. Een kleine selectie daaruit is - met bijbehorende informatie - nog steeds op de site van Theater Instituut Nederland te bewonderen.
Verwijzing
PUBLICATIES
Licht als leiddraad. Leven en werk van Frits Lensvelt (1886-1945)
Published on the occasion of two exhibitions (in Amsterdam and in Assen) on the life and works of Frits Lensvelt. This versatile and influential Dutch designer and artist, who is probably best known in the world of theatre for his designs of stage decors, also made a name for himself as a book decorator and illustrator, a designer of decorative lamps, and as an interior architect. Licht als leidraad consists of contributions byTuja van den Berg ('Leven en werk van Frits Lensvelt'), Rob van der Zalm ('Frits Lensvelt en het toneel'), Henriëtte Wijmenga ('Frits Lensvelt als ontwerper van lampen en als binnenhuisarchitect') en Jan Storm van Leeuwen ('Frits Lensvelt en het boek')
Hans Croiset. Theatermaker
Niemand in Nederland heeft de naoorlogse toneelgeschiedenis zozeer ‘meegemaakt’ als Hans Croiset. Hans Croiset (1935) stamt uit een echt acteursgeslachten leerde het vak van zijn vader.Zijn eerste hoofdrol speeldehij op negentienjarige leeftijd; al snel daarna volgde zijn eerste regie. Nog voor zijn dertigste was hij artistiek leider van een groot gezelschap. Acteur, regisseur en artistiek leider is Croiset zijn hele verdere carrière gebleven. Hij heeft er altijd voor geijverd om klassieke schrijvers als Shakespeare, Tsjechov en Brecht voor een breed publiek toegankelijk te maken. Een van zijn grote verdiensten is daarbij dat hij onze eigen Vondelvoor de vergetelheid heeft behoed.
In deze monografie komenalle aspecten van Croisets carrière uitgebreid aan bod.
Hans Croiset. Theatermaker werd geschreven i.s.m. Xandra Knebel. Het boek is verramsjt en is onder meer te koopbij De Slegte!
Verwijzing
Shireen Strooker. Theatermaker
In deze monografie beschrijft Rob van derZalm de theatercarrière van Shireen Strooker (1935). Na haar opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool begon ShireenStrooker haar theatercarrière in 1957 als actrice.In de jaren zestig breidde zij haar werkgebied uit door ook te gaan regisseren. Doorde invloed van de Engelse regisseur Adrian Brine – die haar in 1965 de ogen opende voor wat er met theater allemaal mogelijk was – werden Strookersregies steedsexperimenteler. In 1970 was zij één van de oprichters van het Werkteater, het illustere gezelschap dat het Nederlands theaterlandschap voorgoed veranderde met voorstellingen voor en óver gewone mensen, vol herkenbare situaties en emoties. Onderwerpen die werden aangesneden varieerden van ruzie met de baas en criminaliteit tot ziekte, afscheid en dood. De laatste jaren regisseerde Strooker vooral bij haar eigen gezelschap Stichting Strooker, Het Nationaal Toneel en Joop van den Ende Theaterproducties. Ze realiseerde met jonge semi-professionals een aantal interculturele producties en is zelf ook weer regelmatig op de planken te zien.
Shireen Strooker. Theatermaker is niet meer via de boekhandel leverbaar. De auteur heeft nog een doosje staan!
Verwijzing
Onderwerpen voor een BA of MA-scriptie
Toneel over de Eerste Wereldoorlog
Dr. Ad van der Logt, die in 2008 promoveerde op een onderzoek naar nationaal-socialistisch toneel in Nederland, doet momenteel onderzoek naar hier gespeelde toneelstukken waarin de Eerste Wereldoorlog een rol speelt. Hij heeft meer dan tweehonderd stukken getraceerd. Voor het merendeel gaat hetom onbekend repertoire, dat in de periode 1918-1940 grote populariteit genoot, ook onder amateurs. Materiaal voor vele, vele BA-of MA-scripties. Mocht je geïnteresseerd zijn, neem dan contact op met mij of rechtstreeks met dhr. van der Logt via ad@vdlogt.demon.nl . Hij zal je graag op weg helpen.