Nieuwe mastertrack Youth at Risk richt zich op de preventiepraktijk in de jeugdzorg

4 april 2018

Hoe eerder we ingrijpen bij jongeren met probleemgedrag, hoe beter het resultaat. Maar dan moet je het wel goed doen, anders maak je de problemen alleen maar erger. De nieuwe internationale mastertrack Youth at Risk van de Universiteit van Amsterdam richt zich daarom op wetenschappelijk bewezen  interventies in de jeugdzorg. Hoogleraar Geertjan Overbeek: ‘We hebben een wereld te winnen.’

‘Het cliché “voorkomen is beter dan genezen” is juist in de jeugdzorg zeer evident’, vertelt Geertjan Overbeek, hoogleraar Pedagogiek en initiatiefnemer van de nieuwe mastertrack Youth at Risk. ‘Hoe vroeger je ingrijpt bij bijvoorbeeld beginnende gedragsproblemen, hoe kleiner de kans dat een kind later ernstige gedragsproblemen ontwikkelt en in de criminaliteit belandt of een enorm beroep gaat doen op de gezondheidszorg. Ook in financiële zin  levert dat veel op: zo’n 280.000 euro per kind per jaar.’

Nu bestaat er in Nederland een databank Effectieve Jeugdinterventies, met daarin zo’n 250 programma’s. Zijn die dan toch niet zo effectief?

’80 procent van de programma’s in deze databank is gekwalificeerd als “theoretisch goed onderbouwd”, dat is de laagste trede in deze databank. Dat betekent dat van deze programma’s niet bekend is of ze in de praktijk ook echt werken.’

Niet zo mooi natuurlijk. Maar baat het niet, dan schaadt het ook niet, toch?

‘Helaas klopt dat niet altijd. In de V.S. was een mooie interventie bedacht, waarbij kinderen met gedragsproblemen op zomerkamp gingen met normaal functionerende kinderen. De idee was dat de kinderen met gedragsproblemen, door ze  even uit hun achterstandsomgeving weg te halen, en in contact te brengen met andere leeftijdgenoten, sociale vaardigheden zouden leren net als hun “normale” leeftijdgenoten. Helaas gebeurde het omgekeerde: onder meer door het gebrek aan leiding kwam een proces van deviancy training tussen de jongeren op gang, en werden de gedragsproblemen juist verder aangewakkerd. “Theoretisch goed onderbouwd” zegt dus weinig over de uitwerking in de praktijk. Er is echt een wereld te winnen.’

En wat wilt u daar met de opleiding Youth at Risk aan doen?

‘In onze track kijken we kritisch naar vragen als: Hoe kun je zien of, en  welke kinderen en jongeren risico lopen in hun ontwikkeling? En hoe zijn het gezin, leeftijdgenoten, en school  van invloed op zo’n risicovolle ontwikkeling?  Maar vooral ook: kunnen we dat risico ombuigen met evidence-based interventies, en hoe kunnen we dat dan het beste doen? Werkt een interventie net zo goed voor Nederlandse jongeren als voor jongeren van bijvoorbeeld Marokkaanse komaf? En kunnen we  een Amerikaanse aanpak zomaar vertalen naar de Nederlandse situatie of andersom?'

U streeft naar een international classroom. Waarom?

‘We gaan in september van start met een bonte mix van studenten: onder andere Chinezen, Amerikanen, Grieken en Turken. Sommigen komen rechtstreeks vanuit de bachelor, anderen hebben al veel praktijkervaring. Ondanks alles is de Nederlandse jeugdzorg toch redelijk state-of-the-art. Studenten uit het buitenland zijn dus heel enthousiast om hier veel te leren. Maar andersom kunnen wij als Nederlanders ook veel leren van hun ervaringen.’

Gepubliceerd door  Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen